شماره مطلب : 9483
زمان انتشار : ۲ مهر ۱۳۹۳
کتاب کلاس اول دبستان

اولین مدرسه گناباد!

اولین مدرسه گناباد چه تاریخی به وجود آمد؟ اولین مدیران نظام تعلیم و تربیت کلاسیک در گناباد چه کسانی بودند ؟ اولین مدارس چه نام داشتند؟ و . . . در این مطلب به این دست سوالات پاسخ داده می شود . . .

به گزارش گنابادتایمز،شهرستان گناباد یکی از شهر های قدیمی کشور است. وجود قنات قصبه به عنوان عمیق ترین قنات دنیا تنها بخشی از تاریخ این دیارکهن می باشد.

در این مجال و به مناسبت فرارسیدن اول مهر و بازگشایی مدارس به بازنشر گزارشی از تاریخچه مدارس در گناباد به نقل از کتاب از فرود تا فردا می پردازیم.شایان ذکر است این مطلب قبلا در سایت گنابادنیوز نیز منتشر گردیده است.

در گناباد مدارس قدیمی و تاریخی زیادی وجود داشته و قدمت برخی از آنها به صدها سال می رسیده است . از جمله این مدارس که هنوز هم نام و نشانی از آنها وجود دارد می توان به مدرسه علمیه جویمند ، مدرسه نجومیه و مدارس دینی  بخش ها و روستاهای بیلند ، دلوئی ، کاخک و بجستان اشاره کرد . در مورد مدرسه نجومیه گناباد گفته شده که چون این مدرسه مختص نجوم بوده ، نجومیه نامیده شده است . ظاهراً این مدرسه در دوران صفویه احداث شده و شاید یکی از دلایل نامیده شدن آن به نجومیه به دلیل شهرت ملامظفر گنابادی و پسرانش بوده که درعصر خود از بزرگترین منجمین ایرانی شمرده می  شده اند . در مورد مدرسه دینی بیلند نیزبرخی معتقدند که این مدرسه در زمان سلجوقیان در آبادی بیلند (واقع در ۴ کیلومتری شمال شرقی گناباد) و در دوران وزارت خواجه نظام الملک توسی تاسیس شده و در زمره نظامیه ها بوده  و بعدها به صورت مدرسه علمیه در آمده است  مدرسه دینی روستای دلوئی نیز که از مدارس قدیمی شهرستان گناباد شمرده می شده تا چندی قبل محل آموزش علوم دینی بوده که در سالهای گذشته به دلایلی تعطیل و ساختمان آن ویران شده است . بقایای ساختمان این مدرسه تا کنون در روستای دلوئی پابرجاست .و خیرین در پی احیاء و بازسازی آن هستند .

قبل از تاسیس مدارس نوین در گناباد ، بار اصلی آموزش های ابتدائی کودکان بر دوش صاحبان مکتب خانه های قدیمی بود . از این مکاتب در اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی چندین مورد در مرکز شهر گناباد (جویمند) ، کوی شرقی یا قصبه شهر ، دلوئی ، بیدخت ، بیلند و کاخک و همچنین در بسیاری  دیگر از روستاهای گناباد وجود داشت . با این که مقدمه تاسیس مدارس دولتی جدید در بسیاری از شهر های خراسان مدراس جدید ملی بوده اند اما در شهر گناباد هیچ سند و قولی در مورد وجود مدارس ملی دیده و شنیده نشده است .  در عین حال از وجود مرکزی به نام معلم خانه در گناباد یاد شده است . این معلم خانه در واقع نوعی مکتب خانه سطح بالا بوده و آموزگار این مرکز به معلم باشی معروف بوده است . در مکتب خانه ها معمولا حروف الفبا، سوره های کوچک قرآن و بعضاً حفظ چندین سوره توسط مکتب  دار به کودکان آموخته می شد ولی در معلم خانه ، معلم باشی علاوه بر تعلیم قرآن ، خواندن رسالات و کتاب های دیگر ، حفظ اشعار و فرا گرفتن مقدمات صرف و نحو عربی و سیاق را که همان حساب کردن بود را نیز مورد توجه قرار می داد . در اواخر دوره قاجار سید محمد معلم باشی ، معلم خانه گناباد را اداره می کرد . وی با حسن اخلاق و رفتار خود اعتماد و توجه اهالی را به خود جلب کرده بود .

در زمان نخست وزیری حسن وثوق الدوله و سال ۱۲۹۷ که احمد بدر نصیر الدوله مسئولیت وزارت معارف ایران را  عهده دار بود ، توسعه مدارس نوین به طور جدی در دستور کار دولت قرار گرفت . در این راستا میرزا احمد خان سعیدی که به مدت سه سال ریاست معارف خراسان را عهده دار بود افراد مختلفی را مامور تاسیس مدارس جدید در شهرهای خراسان کرد در اواخر همین سال شخصی به نام شیخ محمد علی صلاحی ( دیسفانی ) که بعدها به محمد علی مدیر معروف شد مأمور تاسیس دبستانی دولتی و تشکیل اداره معارف در  گناباد گردید وی در اوایل سال ۱۲۹۸ خورشیدی اولین مدرسه دولتی گناباد را به نام مدرسه دولتی جویمند و در محل مدرسه علمیه قدیم ( عتیق ) که موقوفه بود در سه کلاس تأسیس کرد .

از آنجایی که تاسیس مدرسه جدید دولتی لطمه شدیدی به معلم خانه گناباد می زد و از سوی دیگر مردم گناباد اعتماد زیادی به سید محمد معلم باشی مدیر معلم خانه داشتند ، آقای صلاحی برای اینکه مدرسه جدید با مخالفت مردم مواجه نشود سید محمد معلم باشی را به عنوان آموزگار مدرسه دولتی استخدام کرد . این حسن انتخاب باعث استقبال اولیاء کودکان از مدرسه جدید شد. براساس دستورالعمل وزارت معارف اسلامی جدید مجاز بودند که از شاگردان مکتب خانه ها امتحان به عمل آورند و در صورت موفقیت آنها را به کلاس بالاتر ارتقاء دهند .

با توجه به موفقیت های شاگردان معلم خانه گناباد برخی از این شاگردان توانستند در امتحانات پایه های اول و دوم موفق و وارد کلاس سوم شوند .

آمار کارکنان دبستان دولتی جویمند و میزان حقوق آنان در سال ۱۲۹۸ خورشیدی

ردیف

نام   و نام خانوادگی

مدرک

سال   ورود به خدمت

سمت

میزان   حقوق ماهیانه

۱

محمد   علی صلاحی

معلومات   قدیمه

۱۲۹۷

نماینده   معارف و مدیر آموزشگاه

۱۲۰   ریال

۲

سید   محمد معلمباشی

معلومات   قدیمه

۱۲۹۸

آموزگار

۸۰   ریال

۳

ملا   محمد کشفی

بیسواد

۱۲۹۸

فراش

۵۰   ریال

تحصیل در نخستین مدرسه دولتی گناباد رایگان بود و دولت از محل عواید و عوارض گمرکی و سایر در آمد های دولتی هزینه این مدارس را تأمین می کرد . با توجه به استقبال مردم گناباد از نخستین مدرسه دولتی نوین به تدریج در سایر بخشها و روستاهای گناباد نیز مردم خواهان تاسیس مدارس جدید شدند اما از آنجایی که اعتبار کافی وجود نداشت و معارف کشور به اصطلاح آن روزگار از محل تومانی یک شاهی اداره می شد انجام این تقاضا ها مقدور نبود و به همین دلیل در بعضی از بخشهای گناباد مثل بجستان و کاخک و بیدخت افراد فرهنگ دوست اقدام به تأسیس مدارس ملی نمودند در سالهای اول سلطنت رضا شاه که بودجه و تشکیلات وزارت معارف افزایش یافت و رشد کرد سیاست دولتی کردن مدارس ملی مورد توجه قرار گرفت . در این راستا در سال ۱۳۰۶ دبستانهای ملی بجستان و کاخک و در سال ۱۳۰۷ مدرسه ملی بیدخت به دبستان دولتی تبدیل شدند . در کتاب بیدخت را بشناسیم در مورد تأسیس اولین مدرسه دولتی در بیدخت آمده است که به واسطه علاقه اهالی بیدخت اولین مدرسه دولتی چهار کلاسه با همت صالح علیشاه و موافقت اولیای معارف  تاسیس شد و درسال ۱۳۱۶ دارای شش کلاس ابتدائی مختلط بود . بعداً از طرف صالح علیشاه زمین در اختیار اداره فرهنگ قرار گرفت و دبستان جامی بیدخت در آنجا ساخته شد که از دهات اطراف بیدخت مانند شوراب ، خیبری ، دلوئی ، نوغاب ،و نوده شاگردانی از فاصله ده کیلومتری برای تحصیل به بیدخت می آمدند .

 

آمار مدارس دولتی ، معلمان و دانش آموزان گناباد در سال تحصیلی ۱۳۰۸ -۱۳۰۷

ردیف

نام مدرسه

تعداد دانش اموزان ابتدائی

تعداد دانش آموزان متوسطه

تعداد کل دانش آموزان

تعداد معلمین

پسر

دختر

جمع

مرد

زن

جمع

تهیه

اول

دوم

سوم

چهارم

پنجم

ششم

۱

مدرسه دولتی جویمند

۱۶

۶

۸

۹

۶

۲

۴۷

۴۷

۳

۳

۲

مدرسه دولتی کاخک

۱۴

۱۳

۹

۱۲

۴۸

۴۸

۲

۲

۳

مدرسه دولتی بیدخت

۱۳

۹

۴

۵

۳۱

۳۱

۲

۲

۴

مدرسه دولتی بجستان

۲۱

۱۹

۱۱

۱۰

۶۱

۶۱

۲

۲

با توجه به فاصله نسبتاً زیاد بین جویمند و قصبه شهر و امتناع برخی از خانواده های ساکن در قصبه از فرستادن فرزندان خود برای تحصیل در مدرسه جویمند، در سال ۱۳۱۰ خورشیدی یک باب مدرسه دولتی در قصبه شهر به مدیریت و آموزگاری میرزاحسن اشرافی تأسیس شد .

شیخ محمد صلاحی که در واقع او را می توان پدر فرهنگ و آموزش و پرورش نوین گناباد تلقی کرد پس از یک دهه خدمت در گناباد در سال ۱۳۰۷ به بشرویه منتقل شد و جای خود را به میرزا محمد خان تاجبخش سپرد . تاجبخش نیز تنها یک سال یعنی تا اواسط سال ۱۳۰۸ عهده دار فرهنگ گناباد بود و سپس جای خود را به جمال الدین عقیلی ( نظام العلما) سپرد و به محل جدید مأموریتش رفت . دراین روزگار یکی از مشکلات اصلی معارف کشور و به تبع آن شهرستانها مسئله انضمام و تفکیک و سپس انضمام مجدد امور اوقاف به اداره معارف بود که در گناباد نیز معضلاتی را به دنبال داشت .

همزمان با آموزش کودکان ، آموزش سالمندان نیز در گناباد مورد توجه قرار گرفت . در ابتدای سال ۱۳۰۷ از طرف سلطان علی شاه در قرائت خانه مزار سلطانی کلاس شبانه اکابر تأسیس شد و هر ساله در شش ماه پاییز و زمستان دایر بود . این کلاس را می توان نخستین کلاس آموزش اکابر در ایران دانست . این کلاس اکابر تا سال ۱۳۳۸ همه ساله در شش ماهه دوم سال دایر بود و دراین سال که تعلیمات اجباری از طرف دولت در گناباد انجام شد اداره این کلاس به اداره فرهنگ گناباد واگذار گردید .

جمال الدین عقیلی تا سال ۱۳۱۳ نماینده معارف گناباد بود و در این زمان معارف گناباد زیر نظر معارف مشهد قرار داشت. در مدت ریاست عقیلی بر تعداد کلاسها ، دانش آموزان و آموزگاران مدارس گناباد افزوده شد . در پایان دوران مسئولیت عقیلی در مجموع پنج باب دبستان با شانزده نفر پرسنل وجود داشت. اگر چه در دوران ریاست عقیلی دبستان جدیدی در گناباد تأسیس نشد اما وی تلاش  زیادی در راستا ی عمق بخشیدن به تعلیم و تربیت  و همچنین احیاء موقوفات گناباد به عمل آورد در آن روزگار

آمار مدارس و کارکنان معارف و مدارس گناباد در سال تحصیلی ۱۱-۱۳۱۰

ردیف

نام مدارس

سال تحصیلی

اسامی کارکنان

 سمت

حقوق ( ریال )

مدرک

۱

مدرسه دولتی جویمند

۱۲۹۷

میرزا جمال الدین عقیلی

سید محمد معلم باشی

سید محمد حسین قدوسی

ملا محمد کفشی

مدیر و نماینده معارف

معلم

معلم

فراش

۲۰۸

۱۴۱۰

۱۲۰

۷۰

معلومات قدیمه

معلومات قدیمه

معلومات قدیمه

بیسواد

۲

مدرسه دولتی بجستان

۱۳۰۶

میرزا محمد انوری

محمد اسماعیل خرمی

سید رضا افسری

مدیر و معلم

معلم

فراش

۲۰۰

۱۲۰

۶۰

ششم ابتدایی

معلومات قدیمه

بیسواد

۳

مدرسه دولتی کاخک

۱۳۰۶

میرزا حسن رضوانی

میرزا حبیب الله توسلی

محمد حسین قاسمی

مدیر ومعلم

معلم

فراش

۲۰۰

۱۲۰

۶۰

معلومات قدیمه

معلومات قدیمه

بی سواد

۴

مدرسه دولتی بیدخت

۱۳۰۷

 میرزا رحیم خان عطائی

میرزا اسدالله خان ثنائی

میرزا غلامحسین خان ستونی

اسماعیل قربانی

مدیر و معلم

معلم

معلم

فراش

۲۰۰

۱۱۰

۹۱

۶۰

ششم ابتدایی

معلومات  قدیمه

معلومات قدیمه

بی سواد

۵

مدرسه دولتی قصبه شهر

۱۳۱۰

میرزا حسن اشرافی

میرزا محمودشمیرکش

مدیر و معلم

۱۸۰

۶۰

معلومات قدیمه

بی سواد

 

وزارت معارف و اوقاف صنایع  و مستظرفه مصمم به کنترل و تنظیم امور مدارس دینی قدیمه بود و در نظر داشت تا تحصیل در مدارس قدیمه نیز مطابق برنامه معین و همراه با تدریس دروسی مثل تاریخ ، ادبیات و برخی دروس دیگر باشد و از طلاب نیز همچون دانش آموزان مدارس دولتی امتحان به عمل آید عقیلی که در صدد بود تا این تصمیمات را در گناباد عملی کند با توجه به کمبود نیروی اداری و آموزشی و همچنین نبود اعتماد لازم جهت توسعه فعالیت های فرهنگی و از سوی دیگر عدم همکاری گروهی از مردم با مشکلات و چالش های جدی روبرو شد .

آمار مدارس و تعداد دانش آموزان گناباد در سالهای تحصیلی ۱۳۱۳ – ۱۳۱۲ و ۱۳۱۴- ۱۳۱۳

ردیف

 نام دبستان

 تعداد کلاس

سال تحصیلی ۱۳-۱۳۱۲

سال تحصیلی ۱۴-۱۳۱۳

پسر

 دختر

 جمع

پسر

 دختر

 جمع

۱

۲

۳

۴

۵

مدرسه دولتی جویمند

مدرسه دولتی بجستان

مدرسه دولتی کاخک

مدرسه دولتی بیدخت

مدرسه دولتی قصبه شهر

۵

۲

۲

۴

۲

۶۲

۳۰

۲۶

۴۵

۳۶

۶۲

۳۰

۴۶

۴۵

۳۶

۷۵

۳۴

۵۲

۵۹

۴۲

۷۵

۳۴

۵۲

۵۹

۴۲

بعد از عقیلی ، سید حسن میر افسری به ریاست معارف گناباد منصوب شد . نخستین اقدام وی در سال ۱۳۱۳ تأسیس پایه ششم ابتدائی در گناباد بود تا این سال پایه ششم در گناباد وجود نداشت و علاقه مندان به دریافت مدرک ششم ابتدائی ناگزیر به مهاجرت به مشهد یا ترک تحصیل بودند افتتاح کلاس ششم ابتدائی در گناباد همزمان با بازدید علی اصغر حکمت وزیر معارف کابینه مهدیقلی خان مخبر السلطنه هدایت بود . حکمت بعد از  بازدید از مراکز آموزشی گناباد به ریاست معارف خراسان – حسن ذوقی  دستور رسیدگی و توجه بیشتر به معارف گناباد، را صادر کرد و با اهدای مدال به میر افسری از خدمات او تجلیل شد .

تا قبل از سال ۱۳۱۳ دختران گنابادی به علت اینکه مدارس ویژه پسران بود از تحصیلات جدید محروم بودند ولی از این سال با توجه به توصیه های وزیر معارف زمینه تحصیل دختران نیز فراهم شد و آنان اجازه یافتند تا در مدرسه ثبت نام و تحصیل کنند .

البته با توجه به تعداد کم داوطلبان برای دختران مدرسه مستقلی دایر نشد بلکه مدرسه دولتی جویمند که تا این زمان پسرانه بود به دبستان مختلط تبدیل شد .اگر چه این امر با استقبال عمومی مردم و به ویژه طبقات عامه مواجه نشد اما دختران خانواده های اعیان و سرشناسان شهر در مدرسه ثبت نام کردند . مخالفت های روحانیون گناباد به ویژه حاج شیخ غلامرضا نصیری که با ورود دختران به مدارس جدید نظر مساعدی نداشت در عدم استقبال خانواده های گنابادی از فرستادن دخترانشان به مدارس تأثیر زیادی داشت .

میر افسری برای خنثی کردن این مخالفت ها مصمم به تفکیک کلاسهای درسی دختران از پسران و استخدام معلمان زن برای تدریس در این کلاسها شد . این امر در سال ۱۳۱۵ تحقق یافت و دو نفر معلم زن به استخدام معارف گناباد در آمدند البته مدرسه دخترانه گناباد همچنان ضمیمه مدرسه دولتی جویمندبود  که اکنون به ناصرخسرو تغییر نام یافته بود .

 

مشخصات اولین زنان معلم گناباد

شماره

نام   و نام خانوادگی

سال   تولد

سال   ورود به خدمت

سمت

میزان   حقوق

مدرک   تحصیلی

۱

شریعت   معین القربائی

۱۲۸۸

۱۳۱۵

آموزگار

۱۸۰   ریال

ششم   ابتدائی

۲

رقیه   ناطقی

۱۲۹۱

۱۳۱۵

آموزگار

۱۸۰   ریال

 در سال تحصیلی ۱۳۱۶-۱۳۱۵ در دبستان دولتی مختلط ناصر خسرو گناباد در مجموع ۱۵۳ نفر دانش آموز (۱۱۸ پسرو ۳۵ دختر ) در پایه های اول تا ششم ابتدائی مشغول به تحصیل بوده اند . تعداد کار کنان مدرسه نیز در مجموع نه نفر و شامل ۷ مرد و ۲زن بوده است . از مردان یک نفر مدیر و یک نفر فراش و بقیه آموزگار بوده اند .

تا سال ۱۳۲۵ دبستان دخترانه مستقل در گناباد وجود نداشت .اما در این سال در محل ساختمانهای جناب آقا ( حاج شیخ محمد حسن بیچاره بیدختی ) واقع در ابتدای خیابان ناصرخسرو اولین دبستان مستقل دخترانه گناباد به نام دبستان دولتی دخترانه معلم باشی تأسیس شد .

افزایش تعداد فارغ التحصیلان ششم ابتدائی در گناباد ضرورت تأسیس دبیرستان را در این شهرستان ایجاب می کرد اما برخلاف دیگر شهرستانهای خراسان که در سال تحصیلی ۱۸-۱۳۱۷ صاحب دبیرستانی شده بودند گناباد در این زمینه عقب مانده بود و بالاخره در سال تحصیلی ۲۰-۱۳۱۹ با تلاشهای اهالی و همکاری حسن مظفری رئیس فرهنگ گناباد نخستین دبیرستان پسرانه گناباد با یک کلاس ( پایه اول دبیرستان ) و تنها با ۶ نفر دانش آموز کار خود را آغاز کرد . این دبیرستان هم که همچون دبستان دخترانه ضمیمه دبستان ناصرخسرو بود در سال های اولیه تأسیس خود به دلیل عدم استقبال خانواده ها که ناشی از وقوع جنگ جهانی دوم و سرایت شعله های آن به ایران و همچنین بی ثباتی اوضاع و پریشانی امور بود تا مدتی تعطیل شد و از سال تحصیلی ۱۳۲۴ مجدداً به فعالیت خود ادامه داد.

در پایان دوره سلطنت رضا شاه تعداد مدارس گناباد و روستاهای آن ۱۰ باب و تعداد دانش آموزان ۵۵۲ و تعداد کارکنان ۴۱ نفر بوده است از تعداد ۴۱ نفر کارمند ۱۰ نفر آنها بیسواد و خدمتگذار بوده اند از بقیه ۳۱ نفر کارمند اداری و آموزشی ، فقط ۴ نفر دیپلم دانشسرای مقدماتی داشته و از ۲۷ نفر دیگر ، ۱۷ تن گواهی نامه ششم ابتدائی ، ۹ تن معلومات قدیمه و یک نفر گواهینامه آموزش سالمندان ( اکابر ) داشته است .

با فروکش کردن شعله های جنگ جهانی دوم و پیدایش ثبات نسبی در کشور توجه به امر توسعه مدارس در روستاها بیشتر شد و در فاصله سالهای ۱۳۲۳تا ۱۳۲۸ ، ۱۳ باب دبستان جدید در شهر و روستاهای گناباد تأسیس شد طبق آمار ارسالی به اداره کل فرهنگ خراسان در دیماه ۱۳۲۶ در گناباد در مجموع ۱۶ آموزشگاه ( پانزده دبستان و یک دبیرستان  با ۹۸۳ دانش آموز (۹۳۰ پسر و ۵۳ دختر ) و با ۳۹ نفر مدیر و معلم و همچنین پانزده مکتب دار زن و با تعداد ۳۳۵ شاگرد (۱۷۹ نفر پسر و ۱۷۶ نفر دختر ) وجود داشته است .

ردیف

شرح ستونها

نام مدارس و محل

سال تأسیس

نوع مدارس

رسماً چند کلاس دارد

تعداد دانش آموزان

تعداد کار کنان

پسرانه

دخترانه

مختلط

پسر

دختر

جمع

مرد

زن

جمع

۱

دبیرستان ناصرخسرو

۱۳۱۹

+

۱

۷

۷

۴

۴

۲

دبستان ناصرخرو

۱۲۹۸

+

۶

۷۸

۳۲

۱۱۹

۸

۱

۹

۳

دبستان اشرفی بجستان

۱۳۰۶

+

۶

۸۰

۵

۸۵

۵

۵

۴

دبستان مسعود سعد کاخک

۱۳۰۶

+

۴

۶۵

۶۵

۳

۳

۵

دبستان جامی بیدخت

۱۳۰۷

+

۶

۴۵

۱۴

۵۹

۶

۶

۶

دبستان مظفر قصبه شهر

۱۳۱۰

+

۴

۷۱

۲

۷۳

۳

۳

۷

دبستان شیبانی دلوئی

۱۳۱۵

+

۴

۲۷

۳

۳۰

۳

۳

۸

دبستان اسکافی قوژد

۱۳۱۹

+

۲

۲۸

۱۷

۴۵

۲

۲

۹

دبستان پیروز بیلند

۱۳۱۹

+

۲

۲۵

۲۵

۲

۲

۱۰

دبستان فروغی نوقاب

۱۳۲۰

+

۲

۲۵

۹

۳۴

۲

۲

*

اداره فرهنگ و اوقاف

۱۲۹۷

۶

۶

جمع کل

شهرستان

۳

۷

۲۷

۴۷۰

۸۳

۵۵۲

۴۰

۱

۳۱

مرکز شهرستان

۱

۱

۷

۹۴

۳۲

۱۲۶

۱۴

۱

۱۵

در فاصله سالهای ۱۳۲۵ تا ۱۳۲۸ حسینعلی هروی رئیس فرهنگ گناباد بوده است. وی اولین لیسانسه شاغل به خدمت در گناباد شمرده می شود . اولین دبستان خانیک (یکی از روستاهای گناباد)  در سال ۱۳۲۷ تاسیس شد.

در دوران هشت ساله ریاست یحیی خرسندی  ( از ۲۸ تا ۱۳۳۵) توجه زیادی به ساختن مدارس شد . در این دوره ۲۱ باب دبستان در نقاط شهری و روستایی گناباد تأسیس و ۸ باب دبستان قدیمی نیز بازسازی شد. خرسندی در سال ۱۳۳۵ از گناباد منتقل شد و  جای خود را به حسین خالقی مقدم داد . خالقی تا سال ۱۳۳۸ و بعد از او علی اکبر صادقی تا سال ۱۳۴۱ رئیس فرهنگ گناباد بود و تا سال ۱۳۳۵ در گناباد دبیرستان دخترانه وجود نداشت ولی در این سال اولین دبیرستان دخترانه گناباد به نام دبیرستان دخترانه کمال الملک تأسیس شد و در سال بعد نیز دو دبیرستان پسرانه به نامهای دبیرستان فردوسی و دبیرستان امیر کبیر در بجستان و کاخک افتتاح شد . تا سال ۱۳۳۷ در گناباد پایه ششم دبیرستان وجود نداشت ولی از این سال به بعد پایه ششم دبیرستان که امتحانات آن نهایی بود نیز در گناباد دایر شد و اولین دیپلمه پسر گناباد در سال ۱۳۳۸ فارغ التحصیل شد . اولین فراغ التحصیل دیپلم دختر گناباد نیز در سال ۱۳۴۲ تحصیلات کامل دبیرستانی خود را به پایان رسانید . در همین سال اولین دبیرستان بیدخت نیز به نام دبیرستان معرفت راه اندزای شد. ورثه صالح علیشاه سه هزار متر زمین جنب شرکت نفت برای تأسیس این دبیرستان به اداره فرهنگ گناباد هدیه و هزینه بنای آن را نیز تقبل  نمودند . این دبیرستان ابتدا عنوان دبیرستان صالح داشت و سپس به دبیرستان معرفت و در سالهای اخیر به دبیرستان شهید رجایی تغییر نام داده است .

 

آمار مدارس تأسیس شده در گناباد در فاصله سالهای ۱۳۲۰ تا ۱۳۲۸

ردیف

نام اولیه آموزشگاه

نام محل

سال تاسیس

پسرانه

دخترانه

 مختلط

 ملاحضات

۱

دبستان نشاط

جزین

۱۳۲۳

+

۲

دبستان رضوی

بیمرغ

۱۳۲۴

+

۳

دبستان فرود

دیسفان

۱۳۲۴

+

۴

دبستان معلم باشی

مرکز شهر

۱۳۲۵

+

اولین دبستان دخترانه مجزا در گناباد

۵

دبستان ناصری

ریاب

۱۳۲۵

+

۶

دبستان صلاحی

کلات

۱۳۲۶

+

۳ دختر ۲۹ پسر طبق آمار

۷

دبستان  نصر

زیبد

۱۳۲۶

+

۸

دبستان بهار

یونسی

۱۳۲۷

+

۹

دبستان علامه

سنو

۱۳۲۷

+

۱۰

دبستان امینی

سرپل

۱۳۲۷

+

۱۱

دبستان فرجاد

خانیک

۱۳۲۷

+

۱۲

دبستان حشمتی

سردق

۱۳۲۸

+

۱۳

دبستان همت

مرکز شهر

۱۳۲۸

+

دومین دبستان پسرانه در گناباد

در سال ۱۳۳۷ اولین کودکستان گناباد با نام کودکستان مهر افتتاح شد و در همین سال شرکت تعاونی مصرف فرهنگیان گناباد نیز راه اندزای شد .

با گسترش دبیرستانها روز به روز بر تعداد معلمان با مدرک لیسانس در گناباد افزوده شد . در شرایطی که در سال تحصیلی ۳۲-۱۳۳۱ از مجموع ۸۴ نفر معلم شاغل در گناباد فقط یک نفر به نام ابراهیم قدسی مقدم دارای مدرک لیسانس ( معقول و منقول = الهیات ) بود در آغاز دهه ۴۰ تعداد دبیران لیسانس شاغل در گناباد به بیش از ۱۰ نفر رسید از این دبیران می توان به کسانی همچون : آقایان حسین مغانی ، سید حسن اسماعیل زاده ، افضل وثوقی ، مهدی زارعیان ، سیدهادی صمدی ، علی حسن زاده ، محمد حسین صابری ، سید عبدالله مؤذنی و رضا انزابی نژاد اشاره کرد .

 

اسامی رؤسای آموزش و پرورش شهرستان گناباد به ترتیب از بدو تأسیس تا انقلاب اسلامی

ردیف

نام و نام خانوادگی

مدرت ریاست

سطح معلومات

ملاحضات

۱

محمد علی صلاحی

۱۳۰۷-۱۲۹۷

معلومات قدیمه

۲

محمد خان تاجبخش

۱۳۰۸-۱۳۰۷

معلومات قدیمه

۳

جمال الدین عقیلی

۱۳۱۳-۱۳۰۸

معلومات قدیمه

۴

سید حسن میر افسری

۱۳۱۶-۱۳۱۳

۵

علی هاشمی تفرشی

۱۳۱۷-۱۳۱۶

۶

خلیل الله قدسی نیا

حدود ۵ ماه

۷

امرالله ظهیری

۱۳۱۹-۱۳۱۸

۸

حسن مظفری معارف

۱۳۱۹-۱۳۱۸

معلومات قدیمه

۹

عبدالرحیم کبیری

۱۳۲۵-۱۳۲۱

دیپلم

۱۰

حسینعلی هروی

۱۳۲۸-۱۳۲۵

لیسانس

۱۱

یحیی خرسندی مشهدی

۱۳۳۵-۱۳۳۸

دیپلم

۱۲

حسین خالقی مقدم

۱۳۳۸-۱۳۳۵

لیسانس

۱۳

علی اکبر صادقی

۱۳۴۱-۱۳۳۸

لیسانس

۱۴

محمد حسن اعلم

۱۳۴۵-۱۳۴۱

دیپلم

۱۵

محمد سمیع غفرانی

۱۳۴۶-۱۳۴۵

لیسانس

۱۶

محمد علی صابری کاخکی

اسفند ۴۶ تا خرداد ۴۷

ششم ابتدائی

مسئول حسابداری کفیل اداره

۱۷

کاظم کاظمی

۱۳۴۹-۱۳۴۷

لیسانس

۱۸

سید عبدالله سجادی

۱۳۵۲-۱۳۴۹

لیسانس

۱۹

نورالدین رزاقپور

۱۳۵۶-۱۳۵۲

لیسانس

۲۰

موسی نیک خواه

۱۳۵۷-۱۳۵۶

لیسانس

 

مشخصات اجمالی آموزشگاه های شهرستان گناباد از سال ۱۲۹۷ تا ۱۳۴۱ هجری شمسی

ردیف

نام   اولیه آموزشگاه

نام   محل آموزشگاه

سال   تحصیلی

آموزشگاه

۱

دبستان ناصرخسرو

گناباد

۱۲۹۷

پسرانه

۲

دبستان ازرقی

بجستان

۱۳۰۶

پسرانه

۳

دبستان مسعود سعد

کاخک

۱۳۰۶

پسرانه

۴

دبستان جامی

بیدخت

۱۳۰۷

پسرانه

۵

دبستان مظفر

قصبه   شهر

۱۳۱۰

پسرانه

۶

دبستان شیبانی

دلوئی

۱۳۱۵

پسرانه

۷

دبستان اسکافی

قوژد

۱۳۱۹

پسرانه

۸

دبستان پیروز

بیلند

۱۳۱۹

پسرانه

۹

دبستان فروغی

نوقاب

۱۳۲۰

پسرانه

۱۰

دبستان نشاط

جزین   ( گزین )

۱۳۲۳

پسرانه

۱۱

دبستان رضوی

بیمرغ

۱۳۲۴

پسرانه

۱۲

 دبستان فرود

دیسفان

۱۳۲۴

پسرانه

۱۳

دبستان معلم باشی

 گناباد

۱۳۲۵

دخترانه

۱۴

دبستان ناصری

ریاب

۱۳۲۵

مختلط

۱۵

دبستان صلاحی

کلات

۱۳۲۶

پسرانه

۱۶

دبستان نصر

زیبد

۱۳۲۶

پسرانه

۱۷

دبستان بهار

یونسی

۱۳۲۷

پسرانه

۱۸

دبستان علامه

سنو

۱۳۲۷

پسرانه

۱۹

دبستان امینی

سریده

۱۳۲۷

پسرانه

۲۰

دبستان فرجاد

خانیک

۱۳۲۷

پسرانه

۲۱

دبستان حشمتی

سردق

۱۳۲۸

پسرانه

۲۲

دبستان همت

گناباد

۱۳۲۸

پسرانه

ردیف

نام   اولیه آموزشگاه

نام   محل آموزشگاه

سال   تحصیلی

آموزشگاه

۲۳

دبستان پروین   اعتصامی

بیدخت

۱۳۲۹

دخترانه

۲۴

دبستان سیاح

کاخک

۱۳۲۹

دخترانه

۲۵

دبستان جهانگیر

گیسور

۱۳۲۹

پسرانه

۲۶

دبستان قدس رضوی

روشناوند

۱۳۲۹

پسرانه

۲۷

دبستان ناصریه

نوق

 ۱۳۲۹

 پسرانه

۲۸

دبستان هاتف

 فخر آباد

۱۳۲۹

مختلط

۲۹

دبستان پروین   اعتصامی

بجستان

۱۳۲۹

دخترانه

۳۰

دبستان افتخار

 مند

۱۳۲۹

دختررانه

۳۱

دبستان امیری

دلوئی

۱۳۳۰

دخترانه

۳۲

دبستان انوری

رهن

۱۳۳۱

پسرانه

۳۳

 دبستان غزالی

 فودنجان

۱۳۳۱

پسرانه

۳۴

دبستان فروغ

قصبه   شهر

۱۳۳۲

دخترانه

۳۵

 دبستان آصف

مزار

۱۳۳۲

دخترانه

۳۶

دبستان نیک خواه

خیبری

۱۳۳۳

پسرانه

۳۷

دبستان میر معزی

سقی

۱۳۳۴

پسرانه

۳۸

دبستان دقیقی

قنبر   اباد

۱۳۳۴

پسرانه

۳۹

دبستان ابو سعید

شوراب

۱۳۳۴

مختلط

۴۰

دبستان خواجه نصیر

استاد

۱۳۳۴

پسرانه

۴۱

دبستان خیام

کاخک

۱۳۳۴

پسرانه

۴۲

دبستان عنصری

پچک

۱۳۳۴

پسرانه

۴۳

دبستان اسدی طوسی

بجستان

۱۳۳۵

پسرانه

۴۴

دبستان عطار

مرندیز

۱۳۳۶

پسرانه

۴۵

دبستان سنائی

عمرانی

۱۳۳۶

مختلط

۴۶

دبستان طوسی

روچی

۱۳۳۶

پسرانه

۴۷

دبستان مرغش

مرغش

۱۳۳۶

مختلط

۴۸

دبستان نجم آباد

نجم   آباد

۱۳۳۹

مختلط

۴۹

دبستان نوبنیاد

بهاباد

۱۳۴۰

پسرانه

۵۰

دبستان نوبنیاد

نوقاب

۱۳۴۰

دخترانه

۵۱

دبستان ۲۵ شهریور

زین   اباد

۱۳۴۰

مختلط

۵۲

دبستان نوده پشنگ

نوده   پشنگ

۱۳۴۰

پسرانه

۵۳

دبستان نادرشاه

حاجی   آباد

۱۳۴۰

پسرانه

۵۴

دبستان یادبود ملک   درزاب

درزاب

۱۳۴۰

مختلط

۵۵

دبستان فخ

فخ

۱۳۴۰

مختلط

۵۶

دبستان نهم آبان

شیراز   آباد

۱۳۴۱

مختلط

۵۷

دبستان خار فیروزی

خار   فیروزی

۱۳۴۱

مختلط

۵۸

دبیرستان ناصرخسرو

گناباد

۱۳۱۹

پسرانه

۵۹

دبیرستان کمال   الملک

گناباد

۱۳۳۵

دخترانه

۶۰

دبیرستان فردوسی

بجستان

۱۳۲۶

پسرانه

۶۱

دبیرستان امیرکبیر

کاخک

۱۳۳۶

پسرانه

۶۲

کودکستان مهر

گناباد

۱۳۳۷

مختلط

مکان اداره آموزش و پرورش گناباد در ابتدا در محل مدرسه علمیه قدیم ( عتیق ) جویمند بود که در زمره املاک موقوفی شمرده می شد این مکان تا سال ۱۳۴۰ در اختیار و تصرف اداره فرهنگ بود و در این سال مجدداً به اداره اوقاف و مدرسه علمیه واگذار گردید . به همین دلیل اداره آموزش و پرورش به مکانی دیگر واقع در میدان اصلی شهر جنب مسجد جامع منتقل شد و بعد از مدتی به مکانی دیگر در خیابان ناصر خسرو نقل مکان کرد و نهایتاً به ساختمانی که در همین خیابان مخصوص اداره ساخته شده بود منتقل گردید و تا زمان حاضر در این مکان قرار دارد.

دیدگاه ها

  1. ناشناس گفت:

    مدرسه کمال تربیت

اضافه کردن دیدگاه جدید

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.

جدیدترین ها